3/29) Zelfzorg als manier van zelfrespect

Als je gedachten niet zo lief voor je zijn, zorg dan in ieder geval dat je goed voor jezelf blijft zorgen. 

Dit klinkt echt te simpel voor woorden, maar dit is het eerste wat we laten vallen. 

Zelfzorg.

Kun jij je het zelfzorglijstje uit het boek Ik hoop dat je gedachten lief voor je zijn (2024) nog herinneren? Bij stomme gedachten is dat het moment om dat lijstje er weer bij te pakken.

Ik kan bijvoorbeeld echt niet meer naar foto’s van mezelf kijken in de periode na de brand, toen mijn mentale problemen begonnen.

• De kleren die ik droeg.
• De al maanden niet meer bijgeknipte haren.
• De onverzorgde baard.
• Dat alsmaar groeiende buikje.
• De afgekloven nagels.
• Die wallen onder mijn ogen. 

Oi, oi, oi. 

Nee.

Het ging niet goed met me. Het erge was dat ik het niet eens in de gaten had. 

Daarom.

Zelfzorg.

Juist bij tegenslag. Juist bij donkere gedachten.

Het geeft niet alleen structuur aan je dag. Het zorgt ook voor het behoud van zelfrespect. Het is de laatste verdedigingslinie van je mentale welzijn. 

Dus.

• Heb je je haren gefatsoeneerd vandaag? 
• Zijn je nagels schoon en geknipt? 
• Heb je schone kleren aangedaan?
• Ontbeten? 
• Een wandeling gemaakt? 
• Schermtijd onder controle? 
• Gereageerd op appjes? 
• Je oksels gewassen met een klompje zeep?

Doe moeite voor jezelf. 

Dit klinkt gek, maar op de dagen dat ik me wat minder voel en de motivatie ontbreekt, dan denk ik aan Max Moszkowicz (1926–2022). 

Want zelfzorg is wat hem staande hield in het concentratiekamp. 

Het is echt een treurig feit dat vooral Nederlandse, Griekse en Hongaarse joden relatief snel in de werkkampen van de Duitsers stierven tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De reden is te luguber. 

Ze konden de onmenselijke omstandigheden minder goed aan dan joden uit andere gebieden van Europa.

De andere joden waren al gewend aan een zwaar leven, inclusief mentale en fysieke vernederingen.

Ook Belgische joden deden het relatief beter. De meesten van hen waren al eerder in de twintigste eeuw gevlucht uit Polen, Rusland en Litouwen.

Dat is toch absurd om te lezen? Dat de gehardheid in je leven je overlevingskansen vergrootte in de werkkampen van de nazi’s. 

De bekendste strafpleiter van Nederland, Max Moszkowicz, kwam als tiener in een concentratiekamp terecht. Hij overleefde als een van de weinigen de Tweede Wereldoorlog.

Dat heeft veel met geluk te maken. Want ook Max heeft de dood af en toe in de ogen gekeken daar.

Maar er speelden meer dingen mee die zijn overlevingskansen vergrootten.

Om te beginnen kwam Moszkowicz uit Limburg, maar hij was geboren in Duitsland. Zijn ouders waren al eerder gevlucht uit Polen.

Hij sprak daardoor Duits en Pools, wat hem hielp in het kamp Birkenau (Auschwitz II).

Een ander punt dat hielp, was dat zijn vader ook in het kamp zat. Ze hadden enorm veel aan elkaar als mentale steun.

Helaas heeft zijn vader het einde van de Tweede Wereldoorlog niet gehaald. Hij overleed uiteindelijk in een ander kamp. Waarschijnlijk door uitputting.

Max kwam terecht bij het metselaarsschooltje in Birkenau. Dat was een van de "betere" plekken om te zijn. Het vernietigingskamp bleef maar groeien, dus er moest altijd wat gemetseld worden.

Maar denk niet dat er ook maar iets luxe aan was. Als je te laat kwam of niet oplette omdat je flauwviel van de honger, werd je afgeranseld. Ook vond er seksueel misbruik plaats.

Man. Man. Man.

De tranen sprongen zo vaak in mijn ogen bij het lezen van de barbaarsheid van de nazi’s. 

Lichamelijk was het al nauwelijks vol te houden. Ik bedoel, elke dag veertien uur lang zwaar werk doen en aan het einde van de dag een half broodje en wat gekookt water met aardappelschillen krijgen. Dat is toch niet te doen?

Maar mentaal was het ook nauwelijks vol te houden. Hoe houd je jezelf “gemotiveerd” om te doen wat er van je gevraagd wordt? 

Toch deed Max iets briljants.

Als een van de weinigen in zijn blok van 800 man.

Hij deed aan zelfzorg.

Hij zorgde ervoor dat hij er elke dag goedverzorgd uitzag. Hij waste zijn gezicht in de sneeuw. Zorgde ervoor dat zijn kleding netjes bleef.

Dat gaf hem niet alleen een gevoel van zelfrespect en eigenwaarde. Het was ook zijn tegenbeeld aan de nazi’s, die hem als een minderwaardig, smerig en nutteloos beest zagen.

Het hielp hem niet alleen om respect af te dwingen, maar ook om een baantje in de bakkerij te krijgen. Een plek waar normaal gesproken geen jood welkom was. Maar hij werkte altijd hard en zag er schoon en netjes uit. Dat gaf blijkbaar genoeg vertrouwen bij de Duitsers.

In de bakkerij werken zorgde ervoor dat hij stukjes brood kon stelen om uit te delen of te ruilen met andere gevangenen.

Het was mede waarom hij de waanzin van de oorlog heeft kunnen overleven.

Ook na het overleven van de Holocaust bleef hij goed voor zichzelf zorgen. Max stond in de rechtszaal bekend om zijn goedverzorgde, vlekkeloze toga met sneeuwwitte bef.

Het was een handelsmerk van hem om de tegenstanders en de rechter te imponeren.

Ik zeg het je nogmaals.

Blijf goed voor jezelf zorgen.

Blijf je ook goed kleden.

Laat je joggingbroek links liggen als je de deur uitgaat. 

Trek juist iets aan wat je naar een receptie van je oma zou aantrekken. 

Vergis je niet in het effect van mooie, nette kleren op je eigenwaarde.

Het gaat er niet eens om hoe andere mensen naar je kijken, maar hoe het jou laat voelen.

Je netjes kleden, geeft je een gevoel van zelfvertrouwen, van focus. En je bent je meer bewust van je lichaamshouding. Als een harnas.

Dit heet enclothed cognition. 

Hoe je je kleedt, is hoe je je voelt.

Juist als je een mindere dag hebt en je de deur uit moet, doe dan extra je best met wat je uit je kledingkast haalt. 

Ik heb één regel in het leven: je kunt altijd underdressed zijn, maar nooit overdressed.

Onmogelijk.

Dit is het derde hoofdstuk uit mijn boek 'ik hoop dat je gedachten lief voor je blijven'. (2026) Bestel in mijn shop of hieronder.