vrienden blijven lukt zeker niet meer

Van alle liefdesvariaties die je kunt ervaren, is de affaire de meest melancholische.

Al wil ik ‘stiekem verliefd op iemand zijn die bezet’ is ook nomineren.

De affaire kan alleen bestaan in de driehoeksvorm. De bedrogene, de minnaar en de ongelukkige.

Een ongelukkige die zich opeens zeer levendig voelt en tegelijkertijd schuldig. Want ja.

Guilt-seks is de beste seks.

Al gaat het niet echt om seks bij de affaire. Juist niet. Het is meer een hang naar verlangd worden, jezelf verliezen in een bubbel. En tegelijkertijd gemarteld worden met ‘wat-als-scenario’s’. De tijd samen is altijd de vijand, wat het allemaal nog intenser maakt.

Nee, dit is niet het echte leven.

Het is escapisme.

Een troost.

Als de hoofdrelatie stopt, stopt de affaire vaak ook. Het lijkt juist bij gratie van die driehoek te werken. Wat betekent dat de minnaar dubbel genaaid is (pun intended). En dat maakt de minnaar ook de meest melancholische van de drie.

Esther Perel (1958) betoogt al een tijdje dat we niet zo veroordelend moeten zijn over een affaire. De ongelukkige is een versie van zichzelf kwijtgeraakt de afgelopen jaren in een huwelijk, of mentale ziekte, of de sleur of de chaos van kinderen of in een rouwproces om een familielid.

“It isn’t so much that we’re looking for another person, as much as we are looking for another self.”

Via de affaire voelt die zich weer even vrij en gewild en avontuurlijk en als vroeger.

Maar ja.

Het is maar een momentopname. En de gevolgen zijn traumatisch. Voor iedereen. Maar voor de bedrogene het meest.

Maar niet per se het einde van de relatie. Perel ziet een affaire juist als het einde van de oude relatie en de mogelijkheid om samen een nieuwe te beginnen. Om in therapie elkaar weer te vinden en weer te verbinden en weer samen door te gaan.

In m’n jeugd dacht ik zwart-wit over deze dingen. Maar als volwassene zie je overal hoe complex relaties en liefde en het leven zijn.

Als buitenstaander is het sowieso gissen hoe andere relaties werken. Het is een mysterie dat je niet hoeft te begrijpen.

‘Ik snap niet dat ze nog bij elkaar zijn!’ is de raarste zin die je kunt uitspreken. Want je zult het nooit snappen. Net zoals anderen nooit jouw relatie zullen snappen. En dat hoeft ook niet.

De driehoek is overal.

Het kan een geheime lover zijn die een bedreiging is voor het huwelijk. Maar het kan ook een verslaving zijn. Of mentale ziekte. Of werkverslaving. Of kinderen. Of een ziek kind. Alles waar iemand zichzelf in verliest.

Een relatie bestaat nooit alleen uit twee mensen. Onze ziel hecht zich aan alles. Aan mensen, plekken, ideeën, werk, herinneringen en verlangens. Al die dingen doen mee in een relatie. Vaak in de vorm van een ‘derde’.

Je kunt je dus in werk verliezen, om je nuttig te voelen. Of volledig opgaan in de opvoeding van je kind, omdat je misschien in je jeugd wat miste.

Denk niet dat je dit derde aspect moet oplossen. Alsof dat kan. Het is meer: waarom gebeurt dit nou? Welke verlangens liggen hieronder? Welke behoeftes komen hier tot uiting? Is er iets wat je mist in de relatie?

En bovenal: moet elke behoefte in een liefdesrelatie opgelost worden?

Lijkt me niet.

Maar even heel serieus.

Als je weet hoe fucked-up therapeuten zijn, zou je nog in therapie gaan?

Als je weet hoe onhandig het is om verliefd te worden op je manager of beste vriend of schoonpa. Zou je dan nog verliefd worden?

Dat is dus het ding.

Wat m’n favoriete slissende filosoof Slavoj Žižek (1949) ook betoogt:

“The paradox of love is that it is a free choice, but a choice which never arrives in the present — it is always already made. I can only state retroactively that I’ve already chosen.”

Je kiest niet om verliefd te zijn. Het is opeens het besef: help, ik ben verliefd.

En dan ga je ook nog eens je hele verleden reconstrueren en lijkt alles toe te bewegen naar dit magische moment.

Liefde is een verwoestende kracht.

Liefde is niet het antwoord. Het is totale vernietiging.

Žižek noemt het zelfs kwaadaardig.

“Liefde betekent dat je uit de hele wereld één kwetsbaar mens kiest en zegt: ik houd meer van jou dan van al het andere. Daarom is liefde, in zekere zin, kwaadaardig.”

Ik vind het geen reet aan om verliefd te zijn. Het leukste gevoel ter wereld? Nou, dan ben je een masochist. Die obsessie met de ander, dat je zelfs geen hap door je keel krijgt. Het overdreven zelfbewustzijn dat opkomt. De klamme handjes. Dat stomme gelach uit je mond in de hoop dat de ander ziet hoe grappig je die persoon vindt.

Gatverdamme.

De maatschappij snapt ook hoe verwoestend liefde is. Daarom proberen we het te beteugelen in ceremonies en een ja uitspreken voor de kerk en voor de wet en monogamie.

Maar de liefde laat zich niet beteugelen in bureaucratie.

Zoals Ali G, het personage van Sacha Baron Cohen (1971), ooit aan de voormalige Amerikaanse minister van Justitie Edwin Meese (1931) vroeg in zijn Ali G. show:

Ali G: “How come it is illegal to nick someone’s TV, but not illegal to steal their girlfriend?”

Meese: “The television set is the property of someone else. But somebody’s girlfriend is not their property.”

Ali G: “The girlfriend is a lot more valuable… unless you have one of them plasma screen tellies.”

Liefde is explosief.

Het kent vele vormen.

En het kan ook langzaam doven.

Als je de liefde tussen jou en de ander levendig en spannend wil houden: ga nooit samenwonen en neem nooit kinderen.

Als je onvoorwaardelijke liefde wil voelen, neem een hond of juist kinderen.

Als je jezelf niet wil verliezen, word nooit verliefd of geef juist alle liefde aan jezelf.

Maar ja.

Hoe saai is dat? Nooit verliefd worden heb ik het over.

Je moet soms ook gewoon iets doen wat niet mag. Dat ook. Om je weer levendig te voelen. En je universum kapot te maken.

Žižek beschrijft liefde precies als zo’n ontregeling van een bestaand evenwicht.

“What we call creation is a kind of a cosmic imbalance, cosmic catastrophe. […] Isn’t love precisely this kind of a cosmic imbalance?”

Voor Žižek is dat eigenlijk het hele punt. Eerst bestaat er een soort evenwicht en dan verschijnt er onverwacht een persoon in je leven. En opeens zijn er verlangens en obsessies en is je hele leven een puinhoop.

Natuurlijk leef je niet lang en gelukkig. Een relatie in stand houden is nog ingewikkelder dan omgaan met extreme verliefdheid.

Maar laat me je in ieder geval dit zeggen: In een duurzame relatie vinden mensen elkaar en hun samenzijn elke keer opnieuw uit.

Dat is best moeilijk. En dat gaat regelmatig gepaard met een hoop melancholie.

Maar het is niet onmogelijk.

Je kunt het.
(ik probeer even de positieve goeroe te zijn).

liefs!

tomson 🪐