hou je niet groot, over depressie

Ik schrok toen hij zei: je hebt een depressie.

En dat aan de hand van een ingevuld vragenlijstje. Maar dingen vielen op hun plekkie. Dit gevoel dat er meteen is bij het openen van de ogen. Dat nog even zwaarder aanzet in de avond.

Het heeft me veel vaker bezocht.

Sowieso een jaar eerder.

Een zomer reizend door Denemarken. Maar het enige wat ik me van die weken herinner, is het vlakke landschap, de regen in Kopenhagen, overal grijze lucht. En vooral grijze lucht in me.

Dus zo noem je het, een depressie.

===

Nu ik weet hoe het voelt, herken ik het ook direct. Want dat depressieve gevoel komt nog best regelmatig opzetten. Maar dan meer tijdelijk, als een opwelling.

Soms voor een uur. Soms blijft het een paar dagen hangen. En is dan weer weg zonder afscheid.

Het moet me in het verleden veel vaker zo kortstondig bezocht hebben, toen ik nog niet wist wat het was, verscholen in de hoek.

Eerst schrok ik toen ik wist wat het was. O, shit. Het is terug. Handen naar de hemel. ‘Neeeeeh’.

Inmiddels voelen die tijdelijke gevoelens net zo vertrouwd als flinke spierpijn na het sporten. Fijn is anders. Maar als je genoeg drinkt, je spieren niet te veel belast en een training overslaat, kom je er wel doorheen.

Ja.

Het is een vertrouwd gevoel. Dat moet wel. Anders denk je jezelf de verdoemenis in. Net zoals je met spierpijn door overbelasting of een verkeerde beweging een blessure kunt oplopen.

De pijn is er niet voor niets.

En waarom het komt opzetten? Geen idee.

Een kutgesprek of opmerking of gedachte kan dat tijdelijke depressieve gevoel activeren. Soms sluimert de somberheid al weken in me, als droogte in een bos. En opeens, op een warme augustusdag, beginnen de blaadjes te verkleuren en te vallen. Dan wordt de somberheid omgezet in een depressief gevoel.

Soms is er een aanleiding. Soms ook totaal niet.

Dit klinkt misschien gekkig. Maar somberheid en depressie voelen absoluut niet hetzelfde.

Somberheid is een doodnormaal gevoel. Tegenslag of moeheid of teleurstelling roept somberte op. Soms is er geen echte aanleiding om je somber te voelen. Maar echt, het is het meest normale gevoel ter wereld.

We zijn allemaal weleens somber.

Maar depressie? Pffff.

Andere categorie.

Ze zeggen dat depressie leeg voelt. Maar dat is een verkeerd woord. Want ik kan vele woorden vinden om het te omschrijven. En dat zou jij ook moeten doen: je eigen woorden ervoor vinden. Weg van therapietaal. Weg van het idee dat het een vloeistof of een gas is.

Het is voor mij helemaal niet leeg. Het is juist dat de wereld betekenisloos is. Alles waar mijn ogen op vallen, praat in zinloosheid terug en daardoor word je zelf ook een zinloos object dat het aanschouwt, maar waarom aanschouw ik? Er is geen antwoord.

Het is met een gieter met water door een bos lopen waar elke boom is gestorven.

Het is ook echt alsof iemand me bezoekt.

Een zwijgende man met capuchon op. Minstens 2,30 meter. Vriendelijk, maar zwijgzaam. Zittend op een krukje in de woonkamer, starend naar de grond. Te groot om te negeren. Te afstandelijk om te omhelzen.

Houd je niet groot, dat doet hij wel.
Zink erin weg, je hoeft nergens naartoe, al laat de wereld het overkomen van wel.
Vlucht er niet van weg, het blijft je toch achtervolgen.
Dit is pijn van de ziel.
Het is pijn van het leven.

Dit is een waarheid die mensen die nooit depressief zijn nooit helemaal zullen begrijpen.

De wereld is oprecht een rotte, zinloze plek. De blauwe lucht en zon en de kleur groen camoufleren een hoop. Maar het blijft door en door rot. Overleven of opgegeten worden.

Gelukkig voelen we dit alleen echt bij een depressie. De rest van de tijd denk ik het ook wel, maar is het meer het absurdisme van Albert Camus (1913–1960). Het laat me glimlachen. Het laat me manisch lachen. Of een beetje huilen.

Bij een depressie is het lachen en het huilen me vergaan.

Want alles praat zinloos terug.

CONSTANT.

Bijvoorbeeld dat elk product uiteindelijk op de afvalberg terechtkomt.

Het gaat maar door, dit soort gedachten. Het is niet leuk. Het is niet te stoppen. Het naïeve optimisme dat elk gezond mens als filter heeft, is uitgeschakeld.

Dit is de waarheid. Dat het zinloos is. Heel zinloos.

Praten heeft niet zoveel zin in zo’n periode. Wat valt er te zeggen? Maar het helpt wel om te zeggen dat je je oprecht depressief voelt. En zeg er meteen bij dat ze je niet kunnen helpen.

Niemand kan je redden.

Het enige wat me houvast geeft, is de routine.
Vaste momenten in de dag blijven uitvoeren.
Altijd ontbijten.
Proberen te werken.
Veel wandelen.
Geen afspraken afzeggen.
Op tijd slapen.
En vooral depressieve films kijken en depressieve muziek luisteren.

Jup. Bij somberheid werkt het vaak ook wel en soms ook niet.

Maar bij depressie werkt het absoluut.

Het is een hele warme deken, gemaakt door andere mensen, die hun gevoelens hebben geuit op andere manieren dan taal. Dat is zo comfortabel.

Radiohead komt altijd heel diep bij me binnen en ik kan het dan ook niet meer uitzetten. Pianomuziek hetzelfde.

Grijze lucht.
Depressieve tonen in je oren.
En dan uren wandelen.
Ik knap er echt van op.

Mensen zien het dus wel aan je als je je zo voelt. Het is anders dan met angst of paniek. Dat is te camoufleren. Maar sombere energie niet.

Wees blij.
In zinloosheid een masker opzetten is echt de meest zinloze daad die je kunt doen.

Schrijven doe ik altijd wel in zulke periodes, maar het mag geen naam hebben. Schrijven is geen therapie.

Je bent ziek. En in ziekte functioneert niemand goed.

Het is een traag, verstoord gesprek, in het hoofd, met jezelf.

Soms is er een gedachte nodig en het gevoel vertrekt. Ik heb weleens in een middagdutje depressieve gevoelens weggeslapen.

Maar vaak vertrekt het gewoon heel, heel, heel langzaam.

Als ik me langer dan drie weken zo voel, zoek ik hulp via de huisarts. Maar gelukkig is het al heel lang geleden dat het zo lang aanhield.

Echt.

Doe wat je nodig acht om erdoorheen te komen. Huisarts, therapeut, pillen, afzondering, of juist veel prikkels opzoeken.

Het is voor iedereen anders.

Het is trial-and-error. Niet om het te genezen. Maar om het behapbaar te houden. Zolang je geen dingen doet die het erger voor je maken. Maar ja, dat weet je vaak pas achteraf.

Ik hoop dat je gedachten lief voor je blijven.

liefs!

tomson