vang je gedachten om er comfortabel mee te worden

Een trouwe tomson darko-fan én docent had me uitgenodigd om een workshop te geven op haar school. Aan 22 tieners die geïnteresseerd zijn in schrijven.

Ik zeg al jaren nee tegen dit soort voorstellen, dus nu maar ja.

Bedoel.

Wat is het ergste wat me kan overkomen? (nou, mijn hoofd verzon heel veel scenario’s. Zoals dat ze allemaal hun rug naar me toekeerden, allemaal naar hun mobiel gingen kijken, niemand lachte om m’n grappen, niemand me snapte, ze me eigenlijk een waardeloze schrijver vonden, eigenlijk een waardeloos mens)

Nee heb je, een trauma kun je krijgen.

Maar het was heel leuk en kwetsbaar en waardevol en intensief en hartverwarmend.

We hebben het de eerste tien minuten gehad over schrijven.

• Niemand hield een dagboek bij.
• Niemand schreef gedichten.
• Bijna de helft schreef korte verhalen.

Daarna stelde iedereen zich voor met hun favoriete boek en wat dit over ze zei.

Vervolgens heb ik ze verteld hoe ik in 2011 begon als anonieme blogger en waar ik nu in 2026 sta.

Om daarna een schrijfoefening te doen.

Ik eindigde met een voordracht over waarom je je gedachten moet bijhouden in een boekje. Juist als schrijver. Maar ook als je je comfortabeler wilt voelen in je hoofd met je negatieve gedachten.

De voordracht nam uiteindelijk in de klas een ander zijpad. Want we raakten in gesprek over de negatieve gedachten in ons hoofd en wat daaraan te doen.

En toen was de energie op en gingen we de schrijfopdracht afmaken en nog vragen beantwoorden.

Eind slecht, al slecht.

Nee. Het was erg waardevol. Geen enkel doemscenario was uitgekomen.

Als je tomson darko ook wilt inhuren op je verjaardagsfeestje, je inspiratiesessie op kantoor, je boekenclub, of andere momenten die schreeuwen om melancholie, besef dat ik dus soms ‘ja’ zeg.

Als je benieuwd bent naar mijn voordracht die ik voor ze hield, dan kun je ’m hieronder lezen.

Liefs,

tomson ✖

vang je gedachten om er comfortabel mee te worden

Als je wil schrijven, moet je comfortabel worden in je hoofd.

Juist met de meest aanstellerige, meest angstige, meest manische gedachten.

Van die gedachten waarvan je denkt: goed dat er geen gedachtenpolitie bestaat, anders had ik nu al levenslang.

Het zijn je gedachten die je gevoelens bepalen en andersom.

In de stoïcijnse filosofie gaan ze ervan uit dat onze oordelen en gedachten over wat er gebeurt onze gevoelens bepalen.

Ik ben zo moe en wil thuisblijven. Maar oma is jarig en misschien leeft ze volgend jaar niet meer. Gevolg: schuldgevoel. Naar jezelf en naar je oma.

Ja.

Dat zijn gedachten die het waard zijn om op te pennen. Want die gedachten worden gevoelens.

En gevoelens zijn het belangrijkste wat een schrijver heeft en ChatGPT niet. Die kan mooi schrijven over liefde, maar weet niet hoe het is om een soa op te lopen of om elke dag naast je ex in de klas te zitten en zijn geur nog te ruiken.

Schrijvers zijn vaak gevoelige zielen. Van die zielen die zeggen: ik wou dat ik wat minder voelde.

Nee!

Het is juist wat deze kille, onrechtvaardige wereld nodig heeft. Meer gevoelens.

Dus train jezelf om je gevoelens op te merken. Om in je gedachten parels van zinnen en inzichten te vinden.

Juist in het normale leven zit de kunst. Want elke grote kunstenaar leefde een normaal leven.

Bijvoorbeeld als je in een parkeergarage loopt.

Dat doet wat met je. De geur van uitlaatgassen. Een brullende motor die tegen de betonnen palen echoot alsof er een monster op je wacht.

Wat voel je? Wat denk je?

Nog belangrijker: waar voel je het in je lijf?

Buik? Keel? Waar doet het gevoel je aan denken?

Verzin een metafoor en iedereen snapt je.

Ik was laatst in een parkeergarage. Niet voor de lol. De opbergboxen bij de HEMA waren in de aanbieding.

Maar het was ook kwart voor 9 in de ochtend. Dus ik was de enige die daar liep. Toch een gekkig gevoel in mijn buik. En onrust in mijn lijf. Het idee dat er iets achter me kon gebeuren.

Overal waar je kijkt zijn vakjes en pilaren, maar geen ramen. Nergens een auto te bekennen. En toch het idee dat ik niet alleen ben. Dat op elk moment achter een pilaar een verkrachter of rover tevoorschijn komt.

En ook dat besef. Waar moet ik nou lopen? Tussen de auto’s? Voor de auto’s? Waarom zijn ze zo onvriendelijk voor de lopers?

En nog stommer is de vraag: waar moet ik eruit? En onthoud ik waar m’n auto staat?

Maar goed.

Het ging goed. Toen in het trappenhuis de grote vraag: met de trap of met de lift? En ik koos de lift. En altijd als je in die lift staat, denk ik: wat als die lift vastloopt? Dan zit ik hier voor minstens een uur opgesloten. En als de stroom uitvalt, kan ik dan nog wel met de nooddienst bellen?

De lift deed het. De lift ging omhoog. De deuren gingen open. Eindelijk een gevoel van opluchting.

Wat denk je?

Ik loop de lift uit en struikel over een man die daar in zijn slaapzak met zijn hond lag te slapen, omringd door wel vijf leeggezopen halve liter biertjes. En heel hard ‘Wow’ riep toen ik tegen hem aankwam.

Waardoor ik met mijn handen naar mijn keel greep.

Geen idee waarom.

Maar mijn keel.

Goed.

Ik zeg het je.

Je moet comfortabel zijn met het ongemak en gaan denken: wat zou ik hierover kunnen schrijven?

Het is een manier om met angsten om te gaan. Je hoofd is graag bezig. Als er geen gevaar of zorgen zijn, dan verzint het problemen.

Waarom wordt m’n appje niet beantwoord? Waarom krijg ik maar 10 likes op mijn bikinifoto? Waarom reageert hij zo kortaf?

Het beste wat je kan overkomen in je leven is een gebroken hart. Zoveel gevoelens. En tegenstrijdige gedachten.

Nee heb je. Een trauma kun je krijgen.

Het is brandstof.

Word comfortabel met je gedachten. Juist bij verdriet.

En besef ook dat niemand zijn gedachten is.

Ga mediteren en je beseft: gedachten komen en vertrekken. Geen idee waar ze vandaan komen. Geen idee waar ze naartoe gaan.

Maar hoe meer je mediteert, hoe beter je begrijpt wat er in je hoofd gebeurt.

Het is zo vreemd. Wie is de aanschouwer van die gedachten?

Jij. Jij bent de aanschouwer.

Dat heet nou zelfbewustzijn. Dat heeft de evolutie ons gegeven.

1. We zijn sterfelijk.
2. We weten dat we sterven.

We worden daarom twee keer in het leven gestraft.

Wie wil schrijven, is een professionele piekeraar. Over dood en verdriet en verlies en geluk. Hoe het is om een stervend mens te zijn.

Alleen het verschil tussen een piekeraar die gek wordt in het hoofd en een schrijver is papier.

Wij schrijven ze op. We doen er een kaftje omheen. Plakken er een etiket met een prijs op. En noemen het fictie.

En iedereen roemt je om verhalen over de banden van je ex leksteken en je vriendinnetje bedriegen.

Altijd als iemand vraagt: is het echt gebeurd? Zeg altijd: fictie.

Ontken.

Altijd.

En maak van je tragedies symbolen en metaforen.

Wie kent World War Z (2013)? Dat is een zombiefilm met Brad Pitt (1963). Ook een game. Maar ook een boek.

World War Z: An Oral History of the Zombie War.

Het is een grimmig boek over zombies die overal in de wereld opduiken en dood en verderf brengen. Elke overheid belooft de oplossing. Hoge muren. Vaccins. Whatever. Bij ons ben je veilig.

Maar nee.

Niemand is veilig.

De zombies winnen uiteindelijk net niet in het boek. Maar de wereld is ook niet per se gered. Want er zijn niet zoveel mensen meer in leven. En alles is stuk.

Het is zo donker.

Het boek is geschreven door Max Brooks (1972). Zijn moeder, Anne Bancroft (1931–2005), overleed aan kanker tijdens de periode waarin hij het boek schreef. Schrijver Chuck Palahniuk (1962) vertelde later dat haar aftakeling en dood een grote invloed waren op World War Z.

De ziekte. De angst. De machteloosheid.

Brooks zette het om in zombies en een wereld die niet weet hoe ze de dreiging moet stoppen.

Dit was zijn manier om zijn gedachten en angsten en sombere gevoelens en verdriet om te zetten in tekst. In fictie. In kunst.

Hij maakte er symbolen van. En dat is wat schrijvers doen.

Zombies zijn de metafoor voor kanker. En de falende overheden de metafoor voor de specialisten in zijn leven.

Ken je Interview with the Vampire? Een vampierenserie uit 2022 die ook op Netflix staat. Maar ook een van de bekendste vampierenboeken ooit.

Het is geschreven door Anne Rice (1941–2021). Ze verloor haar vijfjarige dochtertje Michele aan leukemie. Kort na haar dood werkte Rice aan de roman Interview with the Vampire in de jaren 70.

En in het boek, waar een soort romance ontstaat tussen twee vampiergasten, turnen zij een jong meisje, Claudia, om tot vampier. Waardoor dat jonge meisje Claudia nooit meer oud kan worden.

Zie je de parallellen met haar eigen wereld? Haar eigen dochter? De leukemie is een bloedziekte. Haar dochter ziet ze nooit meer oud worden.

Ik zeg het je. Word comfortabel met je gedachten en gevoelens. Verdoof ze niet met je telefoon. Laat Ai niet je teksten bepalen. Zet je tragedies om in woord.

Jouw gevoelens en gedachten zijn uniek. Alleen jij voelt wat je voelt en denkt wat je denkt. Schaam je er niet voor. Schrijf het op. Maak er kunst van.

Hoe persoonlijker je schrijft, hoe universeler het wordt.

Er blijken meer mensen te zijn met jouw soort pijn. Kunst geeft ons toestemming om te voelen wat verborgen zit. Om ons even minder alleen te voelen.

Ik schrijf veel over melancholie. Dat is een ingewikkelde emotie, maar het gaat over verlies. We verliezen elke minuut een deel van ons leven. We maken vrienden. We verliezen vrienden. We maken carrière. We komen met een burn-out thuis te zitten. We verliezen oma’s en een oom en een achterbuurmeisje. We verliezen onze favoriete knuffel en onze egale huid. En de accu van de telefoon wordt zwak. En onze favoriete tv-serie stopt.

Overal is verlies.

Ik dacht dat ik de enige was die het leven zo zwaarmoedig ervaart. Maar nee. Al mijn lezers zijn ook zo. Ze bestaan. Ik wist alleen nog niet hoe ik ze moest vinden. Via het woord.

Ik zeg je dit:

houd altijd een boekje in je zak bij je. Train jezelf om de meest absurde, grimmige, mooie, zoete of gewone gedachten en gevoelens op te schrijven. Ook al is het maar een woord of een zinnetje. Schrijf ze op.

Vang je gedachten. Want je onthoudt ze nooit.

In de supermarkt. Op straat. In de trein.

Iedereen kijkt maar naar een scherm. Jij naar papier.

Het is het aantrekkelijkste wat er is. Iemand die comfortabel is met zichzelf. Juist ook met de grimmige kanten van je ziel.

Schrijf je gedachten op. En maak er op een later moment een gedicht van of een kort verhaal of een essay of een boek.

Daarom heb ik hier gedachtenvangers voor jullie.

Past perfect in je kontzak.

Vang ze. (Darko deelt schrijfboekjes uit)