Als je Wikipedia mag geloven, gaat het schilderij De Schreeuw van Edvard Munch over een oorverdovende schreeuw van de natuur. De hoofdpersoon op het doek kan slechts zijn oren bedekken voor het kabaal.

Iemand denkt zelfs dat de vurige horizonkleuren komen door een vulkaanuitbarsting die in die tijd plaatsvond.

Maar als je de aantekeningen van Munch zelf leest, over het moment dat hij met twee vrienden over de kade langs de haven liep, lijkt het mij vrij duidelijk wat hem overkwam.

Dit heeft hij opgetekend:

Ik liep met twee vrienden over de weg. De zon ging onder. Ik voelde iets als een vlaag van weemoed. De lucht werd plotseling bloedrood. Ik bleef staan en leunde doodmoe tegen het hek. Bezag de lucht, vurig als bloed en zwaarden. De blauwzwarte fjord en stad. Mijn vrienden liepen door. Ik stond daar te trillen van angst. En ik voelde iets als een grote, oneindige schreeuw door de natuur gaan.

Als je een beetje ervaring hebt met paniek- en angstaanvallen is het niet de natuur die schreeuwt. Maar je lijf dat alle zintuigen openzet en een deken van angst over je heen laat gaan. Je wenst het je ergste vijand niet toe.

Volgens mij beeldde Munch dat nauwelijks uit te leggen gevoel uit.

Hij twijfelde de eerste jaren na deze ervaring, of hij dit gevoel wel onder woorden kon brengen. Of op het doek kon schilderen.

Zijn eerste versie van dit tafereel heette β€˜wanhoop’. Je ziet niet de bekende schreeuw, maar een man met een hoed, Munch zelf. Zijn twee vrienden kijken een stukje verder, op de pier, naar hem. De man zelf kijkt voor zich uit, weg van het doek. De lucht is al vuurrood.

Er is ook een andere versie, waar het personage geen hoed op heeft. De twee vrienden staan met de rug naar hem toegekeerd op de pier.

Dat is het ding met angstaanvallen. De buitenwereld kan het bijna niet aan je zien. Terwijl je van binnen in brand staat. Al je zintuigen staan open en je ervaart de wereld om je heen op een heel nare, onnatuurlijke manier. Geluiden komen anders binnen, zoals geluid binnenkomt als je net in slaap dommelt in de trein of in het vliegtuig. Onschuldige geuren brengen kotsneigingen naar boven. De lucht die je inademt, lijkt besmet te zijn.

Munch maakte een derde versie van zijn schilderij: het gezicht met de iconische schreeuw.

Is het je al opgevallen dat dat gezicht ook een emoji is? Emoji die onze emoties moeten uitbeelden. Heb je al een vermoeden welke? Het is die emoji met twee handen aan beide kanten van de mond. Opengesperde ogen. Open bek. De Munchemoji heet β€˜ie.

😱😱😱😱😱😱😱😱😱

Ik ben ervan overtuigd dat het een schreeuw van binnenuit is. Een overval van angst, somberheid en paniek. Een gevoel van totaal controleverlies.